Hoe werkt de berekening?

Wat is lijfrente?

Een lijfrente is een fiscaal gefaciliteerde manier om aanvullend pensioen op te bouwen. Je stort geld op een lijfrenterekening (bij een bank of verzekeraar) en trekt dit bedrag af van je belastbaar inkomen in box 1. Je betaalt daardoor nu minder belasting. Pas als je later de uitkering ontvangt, betaal je inkomstenbelasting — maar tegen een lager tarief, omdat je dan minder verdient.

Het maximale bedrag dat je per jaar fiscaal mag aftrekken is je jaarruimte. Heb je in voorgaande jaren je jaarruimte niet benut, dan kun je dit alsnog inhalen via de reserveringsruimte.

Jaarruimte berekenen

De jaarruimte voor jaar X wordt berekend op basis van je inkomens­gegevens van jaar X−1. De formule is vastgelegd in de Wet inkomstenbelasting 2001 (art. 3.127):

De onderdelen uitgelegd

• 1
  Winst na MKB-winstvrijstelling

  Als ondernemer mag je 13,31% van je winst belastingvrij houden (MKB-winstvrijstelling). Je rekent dus met winst × 86,69%. Dit is de netto winst die meetelt als inkomen voor de premiegondslag.
• 2
  AOW-franchise

  De franchise is het deel van je inkomen waarover je géén jaarruimte opbouwt. De overheid gaat ervan uit dat je tot dit bedrag al voldoende pensioen opbouwt via de AOW. Het franchisebedrag varieert per jaar en is flink gestegen na 2022 door de Wet toekomst pensioenen.
• 3
  Factor A × 6,27

  Als je via een werkgever pensioen opbouwt, wordt dit in mindering gebracht op je jaarruimte. De factor A staat op je UPO (Uniform Pensioen Overzicht) dat je jaarlijks ontvangt van je pensioenfonds. De factor wordt vermenigvuldigd met 6,27 om de pensioenopbouw te vertalen naar een vergelijkbaar lijfrentebedrag.
• 4
  Eigen stortingen al gedaan

  Als je dat jaar al eerder een lijfrentestorting hebt gedaan, verminder je de resterende jaarruimte hiermee. De niet-benutte ruimte die overblijft, neem je mee als reserveringsruimte.

AOW-franchisebedragen per jaar

Groen gemarkeerde jaren vallen onder de Wet toekomst pensioenen (vanaf 1 juli 2023). Bronnen: Belastingdienst, Wet IB 2001 art. 3.127.

Rekenvoorbeeld jaarruimte 2024

Reserveringsruimte

Heb je in een eerder jaar je jaarruimte niet (volledig) benut? Dan kun je dit bedrag alsnog gebruiken via de reserveringsruimte. Sinds de Wet toekomst pensioenen (2023) kun je 10 jaar teruggaan in plaats van de oude 7 jaar.

Spelregels reserveringsruimte

• 1
  Gebruik reserveringsruimte vóór jaarruimte

  Heb je zowel jaarruimte als reserveringsruimte? Gebruik dan bij voorkeur eerst de reserveringsruimte. Zo voorkom je dat oude niet-benutte ruimte verloopt (na 10 jaar vervalt het oudste jaar).
• 2
  Maximumgrens

  In 2026 bedraagt de maximale reserveringsruimte € 42.753. Ook als de opgetelde niet-benutte jaarruimtes hoger zijn, mag je nooit meer dan dit maximum aftrekken.
• 3
  Storting moet in hetzelfde jaar plaatsvinden

  Je mag de reserveringsruimte alleen benutten als je ook daadwerkelijk in dat jaar stort op een lijfrenterekening. De aftrek geldt in het jaar van storting.
• 4
  Verlies van oude ruimte

  Niet-benutte jaarruimte van meer dan 10 jaar geleden vervalt automatisch. In 2026 vervalt dus eventuele ongebruikte ruimte uit 2015.

Begrippen uitgelegd

Praktisch: hoe stort je?

• 1
  Kies een lijfrenterekening

  Je kunt storten bij een bank (banksparen) of verzekeraar (lijfrenteverzekering). Zorg dat het product erkend is door de Belastingdienst als lijfrente in de zin van art. 3.124 Wet IB 2001.
• 2
  Stort vóór 31 december

  De storting moet plaatsvinden vóór 31 december van het betreffende belastingjaar om aftrekbaar te zijn in dat jaar. Er is geen uitstel mogelijk zoals bij sommige andere aftrekposten.
• 3
  Verwerk in belastingaangifte

  Geef het gestorte bedrag op bij “Betaalde lijfrentepremies” in je aangifte inkomstenbelasting. De aftrek verlaagt je belastbaar inkomen in box 1.
• 4
  Bewaar je bewijsstukken

  Bewaar de stortingsbevestiging en de jaaropgave van de lijfrenterekening. De Belastingdienst kan om bewijsstukken vragen bij een controle.

Veelgestelde vragen

Ik ben alleen ZZP'er, heb ik ook jaarruimte?

Ja, maar je winst moet hoog genoeg zijn om de franchise te overschrijden. In 2026 geldt een franchise van € 19.172. Omdat je winst wordt vermenigvuldigd met 86,69% (na MKB-vrijstelling), moet je winst minimaal € 22.117 zijn om überhaupt jaarruimte te hebben (€ 19.172 ÷ 0,8669).

Ik heb ook loon naast mijn winst — telt dat mee?

Ja. Zowel winst na MKB-vrijstelling als bruto jaarloon tellen mee voor de premiegrondslag. Daardoor kun je bij een combinatie van loon en winst ook met een lage winst al jaarruimte opbouwen, omdat het loon de franchise (deels) dekt.

Wat als mijn factor A groter is dan mijn jaarruimte?

Dan is je jaarruimte nul. Dit gebeurt als je via een werkgever al ruim voldoende pensioen opbouwt. Je hebt in dat jaar geen ruimte voor extra lijfrentestortingen met fiscaal voordeel. Eventuele reserveringsruimte uit andere jaren kun je wel nog benutten.

Kan ik de reserveringsruimte in één keer gebruiken?

Ja. Je kunt alle opgespaarde niet-benutte jaarruimte van de afgelopen 10 jaar in één jaar storten, tot het maximum van € 42.753 in 2026. Dit is de zogenoemde inhaalregeling.

Wat is het verschil tussen de 7- en 10-jaarsregeling?

In het oude stelsel (t/m 2022) mocht je maximaal 7 jaar teruggaan voor de reserveringsruimte. Sinds de Wet toekomst pensioenen (2023) is dit verlengd naar 10 jaar. Dit geldt ook voor de niet-benutte ruimtes uit de jaren daarvoor — die zijn dus nu ook nog bruikbaar als ze niet ouder zijn dan 10 jaar.